Konferencja odbędzie się 19 kwietnia w Starostwie Powiatowym w Tarnowskich Górach. – Zaprosiliśmy na nią samorządowców z powiatów tarnogórskiego, lublinieckiego i gliwickiego. Będzie miała charakter konsultacji w sprawie zadań priorytetowych na 2012 rok. Jednocześnie będzie mowa o tym, jak skorzystać z dotacji i pożyczek WFOŚiGW – mówi wicestarosta Andrzej Pilot, jeszcze niedawno wiceprezes WFOŚiGW.

– Część programów jest znanych samorządowcom, ale ich zakres się poszerzy. Są i projekty pilotażowe, którymi samorządowcy powinni się zainteresować, na przykład budowa przydomowych oczyszczalni ścieków. To rozwiązanie bardzo ciekawe, bo instalując urządzenie, którego koszt wynosi od 1 do 2 tys. zł, możemy zaoszczędzić rocznie ponad tysiąc złotych na eksploatacji. Koszt opróżniania zwykłego szamba to około 2 tys. zł rocznie, natomiast utrzymanie przydomowej oczyszczalni ścieków waha się od 400 do 700 zł na dwa lata. Do zalet ekonomicznych należy dodać ochronę zdrowia i środowiska naturalnego – zauważa Pilot.

Przydomowe oczyszczalnie ścieków

Tam, gdzie powstanie sieci kanalizacji sanitarnej z przyczyn technicznych i ekonomicznych jest nieopłacalne i nieplanowane, dobrym rozwiązaniem jest budowanie przydomowych oczyszczalni ścieków. Zastępują szamba, często już nieszczelne, niewydolne, będące poważnym zagrożeniem dla naturalnego środowiska człowieka. Skażenie źródeł wody, z których korzystają mieszkańcy, było powodem wprowadzenia gminnego programu budowy przydomowych oczyszczalni w Wodzisławiu Śląskim. Mieszkańcy mogą liczyć na dotacje z WFOŚiGW na budowę bezpiecznych i szczelnych instalacji.

Pilotażowy program zakłada powstanie w tym mieście do 2012 roku 110 takich oczyszczalni. Większość z nich jest przeznaczona dla pojedynczych posesji, ale są i takie, których zadaniem będzie obsługiwanie czterech domostw. – Wsparcie finansowe funduszu dla całego przedsięwzięcia w postaci pożyczki stanowi 56 proc. kosztów kwalifikowanych. W połączeniu ze środkami własnymi mieszkańców pozwoli to stopniowo, ale systematycznie powstrzymać zanieczyszczanie wód podziemnych na skutek przeciekających szamb – informuje rzecznik Biernat.

Program ma być inspiracją i wzorem dla innych gmin województwa śląskiego. Przydomowe oczyszczalnie mogłyby rozwiązać problemy niejednego mieszkańca powiatu tarnogórskiego czy lublinieckiego.

Usuwanie azbestu

Podobnie jak w przypadku przydomowych oczyszczalni ścieków, tak i do otrzymania dotacji na usuwanie rakotwórczego azbestu z prywatnych domów potrzebny jest program uchwalony przez radę gminy. WFOŚiGW prowadzi projekt usuwania i utylizacji azbestu. Na 2011 i 2012 rok dysponuje kwotą 5 mln zł, z której połowę dołożył Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Z programu można uzyskać pieniądze pokrywające koszty demontażu, transportu i utylizacji materiałów wykonanych z azbestu. Jeżeli jest ich dużo, zwykle program usuwania dzieli się na etapy, rozpoczynając od oczyszczania obiektów najpilniej wymagających interwencji. O tym, jak władze gminy mogą otrzymać dotację, będzie mowa na konferencji w Tarnowskich Górach.

– Tylko w 2010 roku ze środków WFOŚiGW na wsparcie zadań związanych z usuwaniem i unieszkodliwianiem azbestu wydano w postaci preferencyjnych pożyczek ponad 3,7 mln zł. Z dofinansowania skorzystało 17 gmin z województwa śląskiego, spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe oraz indywidualni przedsiębiorcy. Teraz pojawiła się realna szansa, by z dofinansowania ze środków publicznych mogli korzystać także właściciele prywatnych domów – informuje Piotr Biernat.

Czystsze powietrze

Szczególne znaczenie dla poprawy warunków panujących w województwie śląskim ma realizacja inwestycji zmierzających do redukcji tzw. niskiej emisji. Wszelkie działania mające na celu zmniejszenie lub eliminację zagrożeń wynikających z występowania niskiej emisji są jednym z głównych priorytetów dofinansowania inwestycji przez WFOŚiGW. Gminy z terenu województwa śląskiego, po opracowaniu i zatwierdzeniu uchwałą rady gminy programu ograniczenia niskiej emisji, mogą ubiegać się o dofinansowanie z WFOŚiGW, z przeznaczeniem na termomodernizację prywatnych domów jednorodzinnych. Uzyskane w ten sposób środki są następnie przekazywane przez gminy poszczególnym mieszkańcom, którzy zgłosili chęć uczestnictwa w programie oraz spełniają wymogi formalne.

– Zakres programów obejmuje głównie modernizację kotłowni z zastosowaniem niskoemisyjnych kotłów węglowych, a w ostatnim czasie coraz częściej także kotłów gazowych. Sporadycznie stosowane są kotły olejowe, kotły na biomasę i pompy ciepła. Ponadto znaczna część programów przewiduje w swoim zakresie możliwość instalacji systemów solarnych, wspomagających przygotowanie ciepłej wody użytkowej w okresie poza sezonem grzewczym. W niektórych przypadkach poszerzono programy o możliwość wykonania termoizolacji przegród budowlanych, wymiany stolarki okiennej oraz modernizacji instalacji c.o. – informuje Piotr Biernat.

Programy ograniczenia niskiej emisji w budynkach jednorodzinnych przy współfinansowaniu ze środków WFOŚiGW prowadzono m.in. w Kaletach, Krupskim Młynie, Lublińcu, Miasteczku Śl., Ożarowicach, Piekarach Śl., Radzionkowie, Świerklańcu, Tarnowskich Górach, Tworogu i Zbrosławicach.

W większości przypadków gminy przekazują właścicielom budynków środki z  funduszu w formie dotacji, biorąc „na siebie” spłatę pożyczki do momentu uzyskania umorzenia. Maksymalna wysokość dofinansowania w różnych latach wahała się od 50 do 75 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji. Niektóre gminy wydają dodatkowo własne środki, udzielając uzupełniającego dofinansowania z Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Efektem tych programów jest modernizacja ponad 11 tys. lokalnych kotłowni w jednorodzinnych budynkach mieszkalnych.