W Kozłowej Górze, na terenie lasu Dioblina, znajduje się staw Cegielnia – Szachta. Żyje tutaj bardzo rzadki rak szlachetny i małż skójka malarska. Jego obecność jest konieczna do rozrodu różanki, niewielkiej rybki, znajdującej się w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt”. Samiczka różanki ustawia się w pobliżu małża i gdy poczuje ruchy wody wydalanej przez mięczaka, wsuwa pokładełko i składa jaja w jego jamie skrzelowej. W pobliżu musi kręcić się samiec, który zapładnia jaja. Cała, dosyć skomplikowana logistycznie operacja, gwarantuje ikrze bezpieczne warunki rozwoju.

Dzięki różankom i skójkom z Kozłowej Góry udało się odtworzyć jej populacje w stawach Szczejkowice w Cysterskim Parku Krajobrazowym Rud Wielkich oraz w Rogoźniku. Udanej reintrodukcji dokonali pracownicy Uniwersytetu Śląskiego.

W Józefce na Bekasowej Łące występuje traszka grzebieniasta i podróżniczek, kolejne gatunki widniejące w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt”. Liczebność tego ostatniego szacowana jest w Polsce na mniej więcej tysiąc par, z czego 6 samców zaobserwowano w 2009 roku w Piekarach. Bekasowa Łąka, będąca częścią starorzecza Brynicy jest miejscem żerowania wielu innych rzadkich ptaków i gadów. Wie o tym każdy, kto zapuścił się tutaj rankiem lub wieczorem, by obserwować przyrodę. Ponieważ w pobliżu ma przebiegać autostrada A1, autorzy książki proponują, by częściowo rozregulować koryto Brynicy i odtworzyć rozlewiska, zakola i meandry, które istniały tutaj przez kilkudziesięciu laty. Tam mogłyby znaleźć schronienie zwierzęta, które ruch na autostradzie zmusi do poszukiwania innych miejsc do życia.

Na stawach Andaluzja zaobserwowano bąki i bączki znajdujące się na „Polskiej czerwonej księdze zwierząt”. Kompleks szuwarów i oczek wodnych stwarza tutaj korzystne warunki dla życia i lęgu tych unikatowych gatunków. Ich liczebność zmniejsza się w Europie z powodu kurczenia się powierzchni moczarów i trzcinowisk. W Polsce żyje jedynie około 7 tysięcy par bąków, na stawach Andaluzja w 2010 roku zaobserwowano 1 parę bąków oraz 4 pary bączków. Występuje tu także błotniak stawowy, perkozek, wodnik wąsatka, jastrząb oraz wiele innych gatunków ptaków.

W kompleksie sanktuaryjnym możemy obejrzeć kilka roślin egzotycznych. We wschodniej części piekarskiej Kalwarii znajduje się Ogrojec, jak każdy typowy dla Ziemi Świętej ogród śródziemnomorski, pozostaje przez cały rok zielony. Podczas jego zakładania w 1890 roku posadzono 42 gatunki egzotycznych drzew i krzewów. Ogród został odtworzony w 1998 roku. Rosną tam wysokie, pochodzące z Ameryki Północnej gladiczje trójcierniowe, oplecione biało kwitnącą hortensją pnącą.

„Glediczja łatwa jest do rozpoznania ze względu na dwie, charakterystyczne cechy: długie do kilkunastu centymetrów, potrójne ciernie, przez które zwana jest także iglicznią, oraz bardzo długie, nawet 40-centymetrowe, czerwonobrązowe strąki. Innym ciekawym drzewem pochodzącym z Azji Wschodniej jest bożokrzew, którego pierzasto podzielone liście mogą osiągnąć nawet do jednego metra długości” – podaje publikacja. Rośnie tutaj bukszpan, skimia japońska, ale i ostrokrzew.

Na kalwaryjskim wzgórzu można obejrzeć pomnikowe okazy buków i jesionów. Koło pomnika Jana Pawła II rośnie niedawno posadzony kasztan jadalny.

Miejscem zniszczonym przez górnictwo, które przyroda odzyskała, są Kocie Górki, znajdujące się na pograniczu Piekar Śląskich i Radzionkowa. Miejsc gdzie warto wybrać się, by obserwować interesujące rośliny i zwierzęta jest w Piekarach znacznie więcej. Ich opisy można znaleźć właśnie w ciekawie wydanej książce „Wartości przyrodnicze Piekar Śląskich”.